Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Düzce İktisat Dergisi 2025, Clt. 6(2) 101-115
Döviz, Faiz ve Petrol Fiyatlarının THYAO ve Pegasus Havayolları Hisse Senetleri Üzerine Etkisi
ss. 101 - 115
Yayın Tarihi: Aralık 26, 2025 | Görüntüleme Sayısı: 12/4 | İndirilme Sayısı: 23/6
Özet
Bu çalışma, döviz, faiz ve petrol fiyatları faktörlerinin Türkiye’deki iki büyük havayolu şirketi olan THYAO ve Pegasus Havayolları hisse senedi değerleri arasındaki etkileşimi belirlemeyi hedeflemektedir. Faiz, döviz ve petrol fiyatlarındaki votalitenin hisse senedini etkileme gücünün tespit edilmesi amaçlanmıştır. 2000 ve 2025 dönemini kapsayan aylık verilere zaman serisi analizinin ardından Kantil Regresyon ve Granger nedensellik testi uygulanmıştır. Çalışmanın bağımlı değişkeni iki Türk havayolu şirketinin hisse senedi değeri, bağımsız değişkenleri ise faiz, döviz ve petrol fiyatlarıdır. Analiz sonucunda faizin hisse senedini çoğunlukla negatif yönde etkilediği, doların ise her iki şirketin hisse senedini son kantillerde pozitife dönen bir etki yarattığı bulunmuştur. Petrol değişkeninin ise hisse senedine genel olarak pozitif yönlü etki ettiği gözlemlenmiştir. THYAO hisse senedi için yalnızca dolar ve petrolde çift yönlü nedensellik gözlemlenirken, faizden THYAO hisse senedine doğru tek yönlü etki tespit edilmiştir. Pegasus Havayolları hisse senedi ile bağımsız değişkenler arasında hiçbir çift yönlü nedensellik tespit edilememiş, yalnızca dolardan Pegasus Havayolları hisse senedine doğru etki olduğu gözlemlenmiştir.
Anahtar kelimeler: Kantil Regresyon, Augmented Dickey-Fuller, Havacılık Hisse Senedi.
APA 7th edition
ASLAN, D.O.A. (2025). Döviz, Faiz ve Petrol Fiyatlarının THYAO ve Pegasus Havayolları Hisse Senetleri Üzerine Etkisi. Düzce İktisat Dergisi, 6(2), 101-115.
Harvard
ASLAN, D. (2025). Döviz, Faiz ve Petrol Fiyatlarının THYAO ve Pegasus Havayolları Hisse Senetleri Üzerine Etkisi. Düzce İktisat Dergisi, 6(2), pp. 101-115.
Chicago 16th edition
ASLAN, Dilek OZFIDAN; Alper (2025). "Döviz, Faiz ve Petrol Fiyatlarının THYAO ve Pegasus Havayolları Hisse Senetleri Üzerine Etkisi". Düzce İktisat Dergisi 6 (2):101-115.
Adjasi, C., Harvey, S. K., & Agyapong, D. (2008). Effect of exchange rate volatility on the Ghana Stock Exchange. African Journal of Accounting, Economics, Finance and Banking Research, 3(3), 28–47
Aggarwal, R. (1981), “Exchange Rates and Stock Prices: A Study of the U.S. Capital Markets under Floating Exchange Rates”, Akron Business and Economic Review, Vol. 12, pp. 7-12.
Ahmad, N., & Ramzan, M. (2016). Stock market reaction to interest rate changes: Sectoral evidence from Pakistan. Journal of Finance and Economics Research, 1(1), 45–60
Alemdar, O. & Viga, S. O. (2024, February 5-6). International liberty interdisciplinary studies conference-V [Conference presentation]. New York, United States.
Alkan, U., & Dağıdır, C. (2020). Türkiye’de Döviz Kuru ve Enflasyon Arasındaki İlişkinin Çoklu Yapısal Kırılmalı Eşbütünleşme Analizi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(2), 270-287. https://doi.org/10.29106/fesa.729769
Aydemir, O., & Demirtaş, G. (2009). The relationship between stock prices and exchange rates: Evidence from Turkey. International Research Journal of Finance and Economics, 23, 207–215.
Awartani, B., & Maghyereh, A. (2013). Dynamic spillovers between oil and stock markets in the Gulf Cooperation Council countries. Energy Economics, 36, 28–42. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2012.11.024
Branson, W. H., & Henderson, D. W. (1985). The specification and influence of asset markets. In R. W. Jones & P. B. Kenen (Eds.), Handbook of International Economics (Vol. 2, pp. 749–805). Elsevier. https://doi.org/10.1016/S1573-4404(85)02013-6
Cade, B. S., & Noon, B. R. (2003). A gentle introduction to quantile regression for ecologists. Frontiers in Ecology and the Environment, 1(8), 412–420.
Chen, N. F., Roll, R., & Ross, S. A. (1986). Economic forces and the stock market. Journal of Business, 59(3), 383–403. https://doi.org/10.1086/296344
Daştan, M. (2024). Enerji Güvenliği ve Jeopolitik Riskin Türkiye’nin Çevre Kalitesi Üzerindeki Rolü: Yeni Nesil Fourier Terimli Genişletilmiş ARDL Modelinden Kanıtlar. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 8(2), 262–284.
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427–431. https://doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531
Doganis, R. (2010). Flying Off Course: Airline economics and marketing (4th ed.). Routledge.
Enders, W. (2015). Applied econometric time series (4th ed.). Wiley.
Ewing, B. T., & Thompson, M. A. (2007). Dynamic cyclical comovements of oil prices with industrial production, consumer prices, unemployment, and stock prices. Energy Policy, 35(11), 5535–5540. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2007.05.018
Gerede, E. (2011). Türkiye’deki havayolu taşımacılığına ilişkin ekonomik düzenlemelerin havayolu işletmelerine etkisinin değerlendirilmesi. CBÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 505-537.
Geske, R., & Roll, R. (1983). The fiscal and monetary linkage between stock returns and inflation. Journal of Finance, 38(1), 1–33. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.1983.tb03623.x
Graham, B., & Dodd, D. L. F. (1934). Security Analysis. New York, NY: McGraw-Hill Education.
Granger, C. W. J. (1969). Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica, 37(3), 424–438. https://doi.org/10.2307/1912791
Güloğlu, B., & Altıntaş, H. (2015). Makroekonomik değişkenler ile Borsa İstanbul arasındaki eşbütünleşme ilişkisi. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 7(13), 43–60.
Gürsoy, A. (2019). Makroekonomik Değişkenlerin Hisse Senedi Getirilerine Etkisi: Bankacılık Sektörü Örneği. Ekonomi Ve Finansal Araştırmalar Dergisi, 1(1-2), 1-25.
Güloğlu, B., & Altıntaş, H. (2015). Türkiye’de faiz oranları ile hisse senedi fiyatları arasındaki ilişki: 2002–2014 dönemi. Maliye Finans Yazıları, 102, 43–64.
Hamilton, J. D. (2003). What is an oil shock? Journal of Econometrics, 113(2), 363–398. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(02)00207-5
Hamilton, J. D. (2009). Causes and consequences of the oil shock of 2007–08. Brookings Papers on Economic Activity, 40(1), 215–261.
Jones, C. M., & Kaul, G. (1996). Oil and the stock markets. The Journal of Finance, 51(2), 463–491. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.1996.tb02691.x
Kaul, G. (1987). Stock returns and inflation: The role of the monetary sector. Journal of Financial Economics, 18(2), 253–276. https://doi.org/10.1016/0304-405X(87)90039-2
Kandir, S. Y. (2008). Macroeconomic variables, firm characteristics and stock returns: Evidence from Turkey. International Research Journal of Finance and Economics, 16, 35–45.
Kendirli, S., & Kaya, A. (2018). Havayolu Şirketlerinde Finansal Bir Araç Olarak Hedging Yönteminin Kullanılması. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(4).
Koenker, R. (2005). Quantile regression. Cambridge University Press
Koenker, R., & Bassett, G. (1978). Regression quantiles. Econometrica, 46(1), 33–50. https://doi.org/10.2307/1913643
Kilian, L., & Park, C. (2009). The impact of oil price shocks on the U.S. stock market. International Economic Review, 50(4), 1267–1287. https://doi.org/10.1111/j.1468-2354.2009.00568.x
Lütkepohl, H. (2005). New introduction to multiple time series analysis. Springer.
Mishkin, F. S. (2019). The economics of money, banking and financial markets (12th ed.). Pearson Education.
Narayan, P. K., & Narayan, S. (2010). Modelling the impact of oil prices on Vietnam’s stock prices. Applied Energy, 87(1), 356–361. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2009.05.037
Özdurak, C. (2020). Covid-19 pandemisi sırasında Borsa İstanbul'da petrol fiyatları ile havayolları hisselerinin getirileri arasındaki ilişki. PressAcademia Procedia, 12(1), 75-76. https://doi.org/10.17261/Pressacademia.2020.1353
Özer, A. (2017). Petrol Fiyatları ile Hisse Senedi Getirileri Arasında Volatilitenin Yayılma Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Örneği. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(13), 654–662
Pan, M. S., Fok, R. C. W., & Liu, Y. A. (2007). Dynamic linkages between exchange rates and stock prices: Evidence from East Asian markets. International Review of Economics & Finance, 16(4), 503–520. https://doi.org/10.1016/j.iref.2006.02.003
Sadorsky, P. (1999). Oil price shocks and stock market activity. Energy Economics, 21(5), 449–469. https://doi.org/10.1016/S0140-9883(99)00020-1
Saryal, F. S. (2007). Does inflation have an impact on conditional stock market volatility? Evidence from Turkey and the United States. International Research Journal of Finance and Economics, 11, 123–133.
Soenen, L. A., & Hennigar, E. S. (1988). An analysis of exchange rates and stock prices: The US experience between 1980 and 1986. Akron Business and Economic Review, 19(4), 7–16.
Thorbecke, W. (1997). On Stock Market Returns and Monetary Policy. Journal of Finance, 52(2), 635–654
Zhao, H. (2010). Dynamic relationship between exchange rate and stock price: Evidence from China. Research in International Business and Finance, 24(2), 103–112. https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2009.09.001
