Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Düzce İktisat Dergisi 2025, Clt. 6(2) 138-147
Varlık Vergisi Uygulaması Üzerine Bir Kamu Politikası Analizi
ss. 138 - 147
Yayın Tarihi: Aralık 26, 2025 | Görüntüleme Sayısı: 5/5 | İndirilme Sayısı: 6/4
Özet
II. Dünya Savaşı döneminde savaşın toplumsal sarsıntı ve yıkımlarını engellemek adına birçok ekonomik uygulama hayata geçirilmiştir. Bu uygulamaların en tartışmalı olanlarından bir tanesi, 1942 yılının Kasım ayında uygulamaya konulan Varlık Vergisi uygulamasıdır. Bu uygulama hem uygulama gerekçeleri hem de uygulama sonucunda ortaya çıkan ekonomik ve toplumsal dönüşümler vesilesiyle günümüzde dahi tartışılmaya devam etmektedir. Bu tartışmalar neticesinde verginin incelenmesinde iki tür yaklaşımın ortaya çıktığı görülmektedir. Birinci tür yaklaşım vergiyi savaş döneminin olağanüstü şartlarının bir gereği olarak olağan bir uygulama olarak görürken, ikinci tür yaklaşım ise Varlık Vergisini Kemalist Milliyetçiliğin Cumhuriyet dönemi boyunca uyguladığı Türkleştirme politikalarının bir devamı olarak görmektedir. Nedenler ve sonuçlar bağlamında bakıldığında iki grubun da haklı olduğu taraflar bulunmaktadır. Bu durum meseleye farklı bir çerçeveden bakmayı gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda makalede Varlık Vergisi uygulamasına Laclau ve Mouffe’un söylem kavramı ve eklemlenme pratiği çerçevesinde yaklaşılmaktadır. Bu noktada Kemalist Söylemin hegemonizmi ve bu söylemin tarihsel sürekliliği bağlamında bakıldığında, Varlık Vergisi uygulamasının sonuçları itibariyle eklemlenme pratiği zayıf ve bu anlamda da başarısız bir hegemonik söylem girişimi olduğu görülmüştür.
Anahtar kelimeler: Varlık Vergisi, Türkleştirme, Kemalist Milliyetçilik, Hegemonik Söylem
APA 7th edition
CEYLAN, C. (2025). Varlık Vergisi Uygulaması Üzerine Bir Kamu Politikası Analizi. Düzce İktisat Dergisi, 6(2), 138-147.
Harvard
CEYLAN, C. (2025). Varlık Vergisi Uygulaması Üzerine Bir Kamu Politikası Analizi. Düzce İktisat Dergisi, 6(2), pp. 138-147.
Chicago 16th edition
CEYLAN, Cagatay (2025). "Varlık Vergisi Uygulaması Üzerine Bir Kamu Politikası Analizi". Düzce İktisat Dergisi 6 (2):138-147.
Akar, R. (1992). Varlık Vergisi Kanunu tek parti rejiminde azınlık karşıtı politika örneği. Belge Yayınları, 1. Baskı, İstanbul.
Aktar, A. (2018). Varlık vergisi ve Türkleştirme politikaları. İletişim Yayınları, 13. Baskı, İstanbul.
Althusser, L. (2015). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları, İthaki Yayınları, Çev: Alp Tümertekin, 2. Baskı, İstanbul.
Aydemir, Ş. S. (2011). İkinci adam 1938-1950. II. Cilt, Remzi Kitabevi Yayınları, 11. Basım, İstanbul.
Aytürk, İ. (2013). Atsız ve Kemalizm: Bir polemiğin düşündürdükleri. Toplum ve Bilim, (128), 213-241.
Bali, R. N. (1997). Çok partili demokrasi döneminde varlık vergisi tartışmaları. Tarih ve Toplum, (165), 47-69.
Bali, R. N. (1999). Cumhuriyet yıllarında Türkiye Yahudileri bir Türkleştirme serüveni (1923-1945). İletişim Yayınları, 1. Baskı, İstanbul.
Çelik, N. B. (1999). Söylem kuramları, hegemonya kavramı ve Kemalizm. Doğu Batı Dergisi, 2(8), 33-49.
Çelik, N. B. (2015). Kemalizm: hegemonik bir söylem. Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce Kemalizm içinde, Ed: Tanıl Bora, Murat Gültekingil, İletişim Yayınları, 8. Baskı, İstanbul. s. 75-91.
Hajer M., & Versteeg W. (2005). A decade of discourse analysis of enviromental politics: Achievementes, challenges, perspectives. Journal of Enviromental Policy&Planning, 7(3), 175-184.
Heper, M. (1999). İsmet İnönü bir yorum denemesi. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Çev: Sermet Yalçın, 1. Baskı, İstanbul.
Heper, M. (2018). Türkiye’de devlet geleneği. Doğu Batı Yayıncılık Çev: Nalan Soyarık, 6. Baskı, Ankara.
Kayra, C. (2018). Savaş Türkiye varlık vergisi tepkiler ve yanıtlar. Tarihçi Kitabevi, 6. Baskı, İstanbul.
Koçak, C. (1996). Türkiye’de Milli Şef Dönemi (1938-1945). Cilt 2, İletişim Yayınları, 1. Baskı, İstanbul.
Kurtuluş, R. (1942). Büyük bir inkılap: varlık vergisi. Gökbörü, Cilt: 1, Sayı: 5, Sayfa: 11.
Laclau E., & Mouffe C. (2017). Hegemonya ve sosyalist strateji radikal demokratik bir politikaya doğru. İletişim Yayınları, Çev: Ahmet Kardam, 4. Baskı, İstanbul.
Mardin, Ş. (1994a). Türkiye’de toplum ve siyaset. İletişim Yayınları, Der: Mümtaz’er Türköne, Tuncay Önder, 4.Baskı, İstanbul.
Mardin, Ş. (1994b). Siyasal ve sosyal bilimler. İletişim Yayınları, Der: Mümtaz’er Türköne, Tuncay Önder, 3. Baskı, İstanbul.
Metinsoy, M. (2017). İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye gündelik yaşamda devlet ve toplum. İş Bankası Kültür Yayınları, 2. Basım, İstanbul.
Orhan, G. (2006). The politics of risk perception in Turkey: Discourse coalitions in the case of the Bergama gold mine dispute. Policy and Politics, 34(4), 691-710.
Orhan, G. (2013). Kamu politikasında yorumlamacı yaklaşımlar. Der: Mete Yıldız, Zahid Sobacı, Adres Yayınları, 1. Baskı, İstanbul .
Ökte, F. (1951). Varlık vergisi faciası. Nebioğlu Yayınevi, İstanbul.
Schmidt, V. A. (2010). Taking ideas and discourse seriously: Explaining change through discursive institutionalism as the fourth ‘New Institutionalism’. European Political Science Review, 2(1), 1-25.
Sözen, E. (2017). Söylem Belirsizlik, Mübadele, Bilgi/Güç ve Refleksivite. Profil Kitap, 1. Baskı, İstanbul.
Weisband, E. (1974). İkinci Dünya Savaşında İnönü’nün Dış Politikası. Çev: M. Ali Kayabal, Milliyet Yayınları, 1. Baskı, İstanbul.
Zürcher, E. J. (2000). Modernleşen Türkiye’nin Tarihi. İletişim Yayınları, Çev: Yasemin Saner Gönen, 9. Baskı, İstanbul.
